تسلط بر بازار چوب جهانی

روسیه، پهناورترین کشور جهان، خانه‌ی بیش از ۲۰ درصد از کل جنگل‌های کره زمین است. اما در سال‌های اخیر، نگاه این کشور به “طلای سبز” خود از یک منبع صرفاً استخراجی، به یک استراتژی هوشمندانه برای پایداری زیست‌محیطی و قدرت‌نمایی اقتصادی تغییر یافته است.

۱. نهضت درختکاری: فراتر از یک نماد زیست‌محیطی

روسیه در سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ پروژه‌های عظیمی را تحت عنوان “حفاظت از جنگل‌ها” (Sokhranenie Lesov) دنبال می‌کند. هدف این است که به ازای هر درختی که قطع می‌شود یا در آتش‌سوزی‌های جنگلی سیبری از بین می‌رود، حداقل یک درخت جدید کاشته شود.

• تکنولوژی در خدمت طبیعت: استفاده از پهپادهای بذرافشان در مناطق صعب‌العبور تایگا و ایجاد نهالستان‌های مکانیزه در مناطق “کراسنویارسک” و “ایرکوتسک”، نرخ بقای نهال‌ها را به بالای ۸۰ درصد رسانده است.
• مشارکت عمومی: کمپین‌های ملی مانند “باغ حافظه” (Garden of Memory) سالانه میلیون‌ها داوطلب را برای کاشت درخت در سراسر روسیه بسیج می‌کند که هدف آن کاشت ۲۷ میلیون درخت به یاد بود جانباختگان جنگ جهانی دوم است.

۲. تحول در صادرات: از خام‌فروشی تا محصولات با ارزش افزوده

سیاست‌های صادراتی روسیه در دو سال گذشته دستخوش تغییری بنیادین شده است. دولت روسیه صادرات چوب خام (گردبینه) را به شدت محدود کرده تا صنایع داخلی را تقویت کند.

• تمرکز بر شرق: با تغییر معادلات سیاسی، چین همچنان بزرگترین خریدار چوب روسیه است، اما بازارهای جدیدی در جنوب آسیا، خاورمیانه (به‌ویژه مصر و امارات) و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) در حال شکل‌گیری است.
• محصولات فرآوری شده: امروزه روسیه به جای تنه درخت، بر صادرات تخته‌لایه‌ (Plywood)، الوارهای مهندسی شده، خمیر کاغذ و “پلت‌های چوبی” (Wood Pellets) برای سوخت نیروگاه‌های زیست‌توده تمرکز کرده است.
• تخته‌لایه غان (Birch Plywood): این محصول روسی به دلیل مقاومت بسیار بالا در دمای پایین، در صنعت ساخت‌وساز کشتی‌های حمل گاز طبیعی (LNG) در جهان بی‌رقیب است.

۳. چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ رو

با وجود پتانسیل عظیم، روسیه با چالش‌هایی نظیر تغییرات اقلیمی و آتش‌سوزی‌های تابستانی در قطب شمال دست و پنجه نرم می‌کند. با این حال، سرمایه‌گذاری در بخش “کربن‌زدایی” و فروش اعتبار کربنی (Carbon Credits) از طریق جنگل‌های پهناور، به زودی به یکی از منابع درآمد ارزی جدید برای این کشور تبدیل خواهد شد.

۴. نتیجه‌گیری برای فعالان بازار

برای وب‌سایت‌های فعال در حوزه تجارت بین‌الملل و محیط زیست، درک این نکته ضروری است که روسیه دیگر تنها یک فروشنده چوب نیست؛ بلکه در حال تبدیل شدن به یک قطب مدیریت جنگل و تولید محصولات سلولزی پیشرفته است.

منبع :

Rosleskhoz / National Forest Russia (2025)
China Customs Data / Global Wood (2025)
USITC – Hardwood Plywood Exports Briefing (June 2024)
OEC – Wood Pellets for Fuel (2024MDPI – Forestry Journal (2024/2025) –